Moties en amendementen

Gepubliceerd op: 20 juni 2019 19:30

Motie en amendementen: krachtige raadsinstrumenten

De instrumenten 'motie' en 'amendement' zijn wellicht de meest bekende en gebruikte instrumenten die de gemeenteraad tot zijn beschikking heeft. In bijna iedere raadsvergadering worden deze instrumenten benut. Wanneer een raadslid de behoefte heeft een motie of amendement in te dienen is het verstandig te beginnen met het formuleren van wat men wil bereiken. Daarna kan gekeken worden of hier dan een amendement bij past of een motie. Onderstaand wordt een toelichting gegeven op beide instrumenten.

Amendement

Ieder raadslid kan wijzigingen voorstellen op het voorgestelde besluit. Dit kan door een amendement in te dienen. Hierin moet exact en concreet staan wat aangepast dient te worden. Je gebruikt hiervoor als basis de tekst zoals deze in het geformuleerde besluit staat.

Een amendement wordt ingediend tijdens de behandeling van het voorstel. De indiener van het voorstel leest het amendement voor. Zijn betoog heeft meestal al de onderbouwing gegeven van dat wat in het amendement is opgenomen.

Een amendement is een voorgesteld besluit om de tekst van een besluit aan te passen. Je kunt dus alleen een besluit nemen over de eventueel door een amendement gewijzigde tekst. Daarom worden amendementen altijd eerst in stemming gebracht. Na stemming over het amendement weet je pas of het 'moederbesluit' gaat wijzigen. Zijn er meerdere amendementen dan wordt het meest verstrekkende amendement (het amendement dat het besluit het meest zal wijzigen) als eerste in stemming gebracht. De voorzitter doet een voorstel over de volgorde van stemming, maar altijd de amendementen eerst. Na de stemming over de amendementen volgt stemming over het voorstel. Na stemming over het voorstel volgt stemming over de moties.

De motie

Een raadslid (of raadsleden) mag 'altijd' iets aan de orde stellen. Dit kan een oordeel zijn, een wens of een gevoelen. Dit kan gaan over iets dat gedaan is, gedaan moet worden of gedaan had moeten worden door het college of de raad. Een aangenomen motie is juridisch niet bindend maar wel van grote politieke betekenis.

Een motie dien je in bij de voorzitter van de raad. Moties kunnen alleen aangeboden worden tijdens de raadsvergadering. Voor het indienen is geen toestemming van de raad vereist; het is een recht. Wanneer de motie met een op de agenda staand onderwerp te maken heeft, wordt de motie bij de behandeling van dit agendapunt aan de orde gesteld. Het raadslid dat de motie indient leest de motie in zijn geheel voor. Het debat over de motie vindt tegelijkertijd plaats met het debat over het onderwerp. Soms is er schorsing nodig omdat fracties onderling willen overleggen over de motie. In het debat kan de raad met elkaar beslissen de tekst van de motie aan te passen. De reactie van het college kan leiden tot het intrekken van de motie (dit kan alleen gedaan worden door het raadslid dat de motie indient) omdat de wethouder bijvoorbeeld een toezegging doet. De motie kan ook worden aangehouden, dan kan hij in een vergadering in de toekomst alsnog in stemming worden gebracht. De stemming over de motie vindt eventueel plaats na de behandeling van het voorstel.

Een motie kan gaan over een onderwerp dat niet op de agenda staat. Dan kondig je hem aan in de vergadering bij de vaststelling van de agenda en wordt deze aan de agenda toegevoegd. Formeel kan de raad weigeren een agendapunt toe te voegen aan de agenda, in de praktijk gebeurt dit (bijna) niet. Wanneer de motie als agendapunt wordt behandeld, wordt er na het debat (meestal in twee termijn) gestemd.

Er zijn verschillende soorten moties. Een motie als oproep of opdracht aan de gemeenteraad, het college of de burgemeester. Een motie van ongenoegen over een onderwerp, dit is een lichte politieke vorm; een motie van treurnis over een onderwerp is wat zwaarder. Een motie van afkeuring is een zwaar politiek middel en een motie van wantrouwen leidt onvermijdelijk tot het aftreden van het college of collegelid.